5. Duurzaam gezonde organisatie

5.3 Aandacht voor het milieu

Op veel manieren probeert ’s Heeren Loo het milieu zo min mogelijk te belasten. Cliënten en medewerkers worden daar zo veel mogelijk bij betrokken, door bewustmaking en met milieuvriendelijke dagbesteding.


Opnieuw bronzen certificering Milieuthermometer Zorg

Ook in 2020 zijn bijna alle regio’s weer brons gecertificeerd door de Milieuthermometer Zorginstellingen en Ziekenhuizen. De twee relatief nieuwe regio’s Zeeland en De Noorderbrug kwamen nog niet voor certificering in aanmerking. Certificering stelt eisen op 16 gebieden, waaronder energie, water, bodem, lucht, afval, voeding, vervoer, vastgoed en groenbeheer. Op al deze gebieden heeft ’s Heeren Loo aanpassingen gedaan. De conclusie van het onafhankelijke auditteam van CERTI Nederland BV: “ ’s Heeren Loo is in staat gebleken om de missie en de visie van de instelling, op het gebied van duurzaamheid, om te zetten in een duidelijke strategie met concrete doelstellingen die men gezamenlijk heeft gerealiseerd. Met honderden locaties verspreid over diverse regio’s in heel het land is dat geen sinecure en ook voor de komende jaren dient de ambitie hoog te blijven om de toekomstplannen te realiseren. Alleen enthousiaste en bewuste medewerkers kunnen samen dergelijke doelen realiseren en gelukkig zijn die binnen ’s Heeren Loo ruimschoots aanwezig.”


Maatschappelijk verantwoord inkopen

Duurzaam inkopen volgens de richtlijnen voor Maatschappelijk verantwoord inkopen ISO 20400 (MVI), dat voert ’s Heeren Loo stapsgewijs in. Tactisch Inkoper Mirjam van den Berg draagt daar graag haar steentje aan bij. “We kopen jaarlijks voor meer dan €275 miljoen in. Als we dat duurzaam doen, zorgt dat voor een enorme vooruitgang. Samen met mijn collega’s Sieger Withaar en Anne-Geert van der Bijl hebben we daarom een MVI-beleid opgesteld’’. “Waar we vroeger op prijs, kwaliteit en service letten bij leveranciers, nemen we nu ook MVI-criteria mee in al onze inkooptrajecten”, legt Mirjam uit. “We vragen bijvoorbeeld naar de hele keten; bij wie kopen zij in of waar komen de grondstoffen vandaan? Ook vragen we het MVO-beleid van leveranciers op om te zien hoe duurzaamheid een rol speelt binnen hun organisatie. Daarnaast checken we leveranciers aan de hand van onze gedragscode: geen kinder- of slavenarbeid, de aanwezigheid van anti-corruptiebeleid en verantwoorde arbeidsomstandigheden zijn daar onderdeel van.” Circulair werken Bij volledig circulair werken kunnen alle materialen van een product na gebruik opnieuw worden gebruikt. Zover is het nog niet, maar het scheiden van afval, onder andere in onze recycleateliers, en incontinentiemateriaal zijn binnen ’s Heeren Loo al gewoon. De aanschaf van betere kwaliteit spullen en vaker repareren helpen ook. “Met de leveranciers van meubilair gaan we hierover in gesprek”, vult Mirjam aan. “Beter meubilair is echter wel vaak duurder. Om grote investeringen te voorkomen, loopt nu een pilot in Julianadorp met het leasen van meubilair, dan is reparatie meteen inbegrepen. Maar we blijven natuurlijk ook nieuwe meubels inkopen.” Trots is Mirjam op de inkoop van hernieuwbare energie. Ze straalt als ze vertelt over het rechtstreeks inkopen van elektriciteit bij een zonnepark: “Het is een mooi project dat enorm bijdraagt aan duurzaam ondernemen en het zet ’s Heeren Loo op de kaart. Dat geeft energie!"


Werken aan 50% reductie van de CO2-uitstoot

Onze CO2-uitstoot halveren voor 2030, dat stelden we ons als doel toen we ons aansloten bij de Green Deal van de zorg. Dat vraagt aanpassingen op veel gebieden: energiekeuze, vastgoed, mobiliteit en gedrag. “Zo’n 70% van onze CO2-uitstoot bestaat uit energiegebruik”, legt programmamanager duurzaam ondernemen Jan Peter Niezink uit. “Dus daar is veel winst op te behalen. Inmiddels liggen er xx zonnepanelen op daken van onze woningen en gebouwen, goed voor xx kWh per jaar. Daarnaast kopen we nu rechtstreeks elektriciteit in bij zonnepark Galecop in Nieuwegein. De woonzorgparken in Ermelo en Apeldoorn draaien daardoor nu gedeeltelijk op groene stroom. Verder onderzoeken we hoe we meer energie uit de bodem en water kunnen halen.” Minder energie gebruiken Een andere manier om de uitstoot te verminderen is door minder energie te gebruiken. Duurzaam bouwen helpt daarbij. De afdeling Vastgoed past al meerdere jaren duurzame principes toe in de bouw en heeft een routekaart ontwikkeld voor hoe we met onze gebouwen in 2030 50% van de CO2-uitstoot kunnen reduceren. Daarnaast is gedrag belangrijk. Korter douchen, lampen uitdoen en verwarming laag zetten als je er niet bent en het kopen van energiezuinige apparaten en ledlampen verminderen ook de CO2 uitstoot. “Afgelopen jaar hebben we 55 slimme energiemeters geplaatst in de woningen en gebouwen op de woonzorgparken”, vervolgt Jan Peter. “Daarmee kunnen we beter monitoren op verspilling per gebouw en de gebruikers gericht tips geven.” Vervoer Door de coronamaatregelen werkte veel ondersteunend personeel vanuit huis. In plaats van 7.850.291 km in 2019, reden we in 2020 4.656.361 km aan dienstreizen. Dit heeft geleid tot een reductie van 41% CO2-uitstoot voor dienstreizen. Thuiswerken zal in de toekomst ook uit milieuoogpunt deels gehandhaafd blijven. Daarnaast is er de afgelopen jaren een groot deel van het oude wagenpark met vervuilende auto’s vervangen. Deels door elektrokarren, soms door elektrische auto’s of door auto’s met schonere motoren op fossiele brandstof. Vanaf 2021 worden de leaseauto’s van de directeuren allemaal hybride of helemaal elektrisch.

Composteermachines verwerken dagelijks vele kilo’s GFE

Uit analyses van afval bij ’s Heeren Loo bleek dat GFE (Groente-, Fruit- en Etensresten) daar zo’n 30% van uitmaakt. “Die afvalberg willen we terugdringen”, legt Lex Nijman uit, coördinator facilitair in Julianadorp. “Nadat we de kosten, opbrengsten en milieuvoordelen in kaart hadden gebracht, bleek de aanschaf van een composteermachine een goede manier om dit op korte termijn te verwezenlijken.” Gemiddeld verwerkt een machine nu 110 kilo GFE per werkdag, goed voor zo’n 16 kg compost. Mooie dagbesteding Eind 2019 werd de eerste composteermachine geplaatst op Noorderhaven in Julianadorp. Groot Schuylenburg in Apeldoorn volgde een maand later. In Ermelo komt er een in januari 2021. Cliënten zorgen op beide woonzorgparken voor de inzameling van GFE. Takken kan de machine niet verwerken. In Julianadorp halen cliënten van één woning de resten op en in Apeldoorn zijn er zo’n 30 cliënten bij betrokken. Stafmedewerker in Apeldoorn Erwin Groot Jebbink vertelt: “Cliënten halen de emmers met het GFE op bij de woningen en dagbestedingslocaties in het park en brengen schone bakken terug. Zij doen dit dagelijks onder begeleiding. Daarna legen ze de emmers in de composteermachine. Ze zien dat appels en bananenschillen erin gaan en dat er compost uit komt. Zo maken ze het proces van A tot Z mee.” Capaciteit volledig gebruiken Aan het GFE worden bacterieculturen toegevoegd, vervolgens worden ze verwarmd en gemixt. Dit brengt het verrottingsproces op gang. Na 24 uur is de compost klaar. Erwin: “De vruchtbare compost gaat naar de tuinen op het park en naar een aangrenzende buurttuin.” Toekomstplannen zijn er genoeg, want de composteermachine kan 275 kilo GFE per dag aan, dus er is nog capaciteit over. “We onderzoeken op dit moment of biologisch afbreekbare koffiebekers in de machine kunnen”, vervolgt Erwin. “Want we overwegen bij Groot Schuylenburg om deze koffiebekers te gaan gebruiken.”

Duurzaam wonen en werken op landgoed Kraaiveld

Op landgoed Kraaiveld wonen en werken 15 mensen met een lichte verstandelijke beperking. Ook komen er cliënten alleen voor dagbesteding. Kraaiveld is een biologisch en circulair landbouwbedrijf. De boerderij is in samenwerking met het Brabants Landschap ontworpen en gebouwd volgens duurzame uitgangspunten. De cliënten hebben leuk en zeer afwisselend werk. Groente en fruit planten en oogsten, onkruid wieden, zuivel produceren, in de boerderijwinkel werken en de 70 koeien verzorgen. Bewoner Maurice vertelt: “Wij moeten in de zomer onkruid wieden met de hand en dat is veel werk. Dat hoort erbij, want spuiten (met chemische middelen) is niet gezond.” Ook verzamelen de cliënten hout in het eigen bos en kloven het voor de enorme houtkachel met boiler, die het hele landgoed van warmte en warm water voorziet. Duurzaamheid komt ook terug in de dagbestedingsruimte die gebouwd is met strobalen en van binnen afgewerkt met leemstuc. Zonnepanelen zorgen voor elektriciteit en een helofytenfilter zuivert het afvalwater. “We werken circulair”, vertelt agrarisch ondernemer Willem Groenenberg.“ De producten van ons land voeren we aan de koeien. Hiermee besparen wij 100.000 vrachtwagenkilometers per jaar.”

Mensen verbinden Om mensen te laten ervaren hoe producten groeien, kunnen abonnementhouders (plukkers) zelf hun groenten oogsten in een grote pluktuin met biologische groenten. "Via onze nieuwsbrief informeren wij hen over wat er te oogsten valt en over wat we gaan zaaien”, vertelt begeleidster Nelleke Visser. “Zo verbinden wij onze abonnementhouders met ons en onze manier van werken.” Lees het hele artikel over landgoed Kraaiveld op pagina 32 van het Duurzaamheidsrapport 2020 [link volgt]. Lees meer over wonen en dagbesteding op landgoed Kraaiveld.


Milieu in cijfers

CO2-uitstoot

Energieverbruik

Zonnepanelen

Afval